ακύρωση ή αλλαγή του νόμου για τις μετοχές των ΔΕΚΟ

Δικαίωση της προσφυγής της Φιλελεύθερης Συμμαχίας από την ΕυρωπαΙκή Επιτροπή για τον νόμο 20%

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δικαίωσε την προσφυγή της Φιλελεύθερης Συμμαχίας με την οποία ζητούσε την ακύρωση του νόμου που ψήφισε η ελληνική Βουλή και ο οποίος απαγόρευε σε ιδιώτες να αποκτούν πάνω από το 20% των ΔΕΚΟ. Με σημερινή της επιστολή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή γνωστοποιεί στην Ελληνική κυβέρνηση ότι οι περιορισμοί αυτοί αποτελούν αδικαιολόγητα εμπόδια στους κανόνες του κοινοτικού δικαίου περί ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων και την ελευθερία εγκατάστασης. Η επιστολή καταλήγει τονίζοντας ότι εάν δεν υπάρξει ικανοποιητική απάντηση της Ελληνικής κυβέρνησης εντός δύο μηνών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει το ενδεχόμενο παραπομπής της Ελλάδας στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.

Υπενθυμίζεται ότι στην επιστολή της προς τον αρμόδιο για θέματα εσωτερικής αγοράς Επίτροπο κ. McCreevy τον Δεκέμβριο του 2007, η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστήριξε ότι η συγκεκριμένη απαγόρευση ήταν νομικά διάτρητη καθώς παραβίαζε ευθέως την θεμελιώδη αρχή της Συνθήκης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων περί ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων. Για τον λόγο αυτό η Φιλελεύθερη Συμμαχία ζητούσε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει όλα τα νόμιμα μέσα που διαθέτει για να μην τεθεί σε εφαρμογή αυτή η απαγόρευση. Στην επιστολή αυτή απάντησε ο Επίτροπος κ. McCreevy συμμεριζόμενος τις ίδιες ανησυχίες.

Για τη Φιλελύθερη Συμμαχία ο κρατικός έλεγχος στις ΔΕΚΟ εξασφαλίζει την συνέχιση της διακομματικής ασυδοσίας στο εσωτερικό τους και την ατιμώρητη λεηλασία των περιουσιακών τους στοιχείων από τις γνωστές παρασιτικές ομάδες. Εξασφαλίζει την ακύρωση κάθε εκσυγχρονισμού τους και προδιαγράφει τη χρεωκοπία τους όπως συνέβη και με την Ολυμπιακή.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει την άμεση ιδιωτικοποίηση όλων των ΔΕΚΟ, το άνοιγμα των αγορών τις οποίες μονοπωλούν στους Έλληνες και ξένους επενδυτές και την εξασφάλιση υγιούς ανταγωνισμού στα πλαίσια μιας ελεύθερης οικονομίας.

Advertisements

Φιλελευθερισμός εναντίον καπιταλισμού

Σε γενικές γραμμές, οι επιχειρήσεις δεν υπερασπίζονται την ελεύθερη οικονομία. Milton Friedman, Which Way for Capitalism?

Φιλελευθερισμός εναντίον καπιταλισμού

Δημήτρης Σκάλκος* (από το erooster)

Η παραπλανητική ταύτιση του φιλελευθερισμού με τον καπιταλισμό αποτελεί εξαιρετικά σύνηθες φαινόμενο. Για τη παρανόηση αυτή, ευθύνες δεν φέρουν μόνο η αντι-καπιταλιστική Αριστερά και η αντι-φιλελεύθερη Δεξιά, αλλά και οι φιλελεύθεροι που έχουν αναπτύξει ενστικτωδώς (σχεδόν μηχανιστικά, για τον Frank Van Dun) φιλο-επιχειρηματικά καπιταλιστικά αντανακλαστικά.Ωστόσο, η αγορά (και συνακόλουθα ο φιλελευθερισμός) δεν πρέπει να συγχέονται με τον καπιταλισμό. Ο καπιταλισμός είναι το οικονομικό σύστημα οργάνωσης της παραγωγικής διαδικασίας που χρησιμοποιεί την επιδίωξη του οικονομικού κέρδους ως τη κινητήρια δύναμη του. Ο οικονομικός φιλελευθερισμός είναι η πολιτική ιδεολογία των ελεύθερων αγορών. Καθώς δεν υπάρχει ένα καπιταλιστικό σύστημα αλλά διαφορετικά μοντέλα καπιταλισμού που αντιστοιχούν σε διαφορετικές μορφές οργάνωσης των αγορών, αντίστοιχα υπάρχουν και διαφορετικοί φιλελευθερισμοί.

Έτσι, είναι γνωστή η παλαιότερη, και μάλλον απλουστευτική, διάκριση ανάμεσα σε ρηνανικό και αγγλοσαξωνικό μοντέλο καπιταλισμού (Michel Albert, Καπιταλισμός Εναντίον Καπιταλισμού, 1993). Ακόμη ακριβέστερη είναι η διάκριση ανάμεσα σε τέσσερα βασικά μοντέλα καπιταλισμού, τον προστατευτικό (mercantilist- ασιατικές χώρες), τον ολιγαρχικό (oligarchic- Ρωσία) τον εταιρικό (big firm- Ιαπωνία, Ευρώπη) και τον επιχειρηματικό καπιταλισμό (entrepreneurial- στοιχεία του διακρίνονται στις ΗΠΑ) και βέβαια ένα πλήθος ενδιάμεσων παραλλαγών (William Baumol-Robert Litan- Carl Schramm, Good Capitalism, Bad Capitalism, 2007). Φυσικά, υπάρχουν και φιλελευθερισμοί που δεν αντιστοιχούν σε κανένα υπαρκτό καπιταλιστικό μοντέλο, όπως ο αναρχο-καπιταλισμός (David Friedman, Hans-Hermann Hoppe).

Ο κλασσικός φιλελευθερισμός και οι εκπρόσωποι του, όπως οι Adam Smith, David Ricardo και John Stuart Mill, όχι μόνο κατανοούσαν τις εννοιολογικές διαφορές ανάμεσα στις αγορές και τον καπιταλισμό, αλλά ήταν και ιδιαίτερα επιφυλακτικοί απέναντι στoν ασφυκτικό εναγκαλισμό των αγορών από την επιχειρηματική τάξη. Οι λιγότερο απρόσεκτοι αναγνώστες του Πλούτου των Εθνών ασφαλώς γνωρίζουν τις παρακάτω γραμμές από το έργο του θεωρητικού της ελεύθερης αγοράς και του «αόρατου χεριού»: «Οι άνθρωποι του ιδίου επαγγελματικού κλάδου σπανίως συναντώνται, ακόμη και για ψυχαγωγία, και οι συζητήσεις τους καταλήγουν σε συνωμοσία κατά του καταναλωτών, ή σε κάποια επινόηση για να αυξηθούν οι τιμές».1

Ο Adam Smith κατανοούσε ίσως καλύτερα από κάθε άλλον ότι, οι επιχειρηματίες δεν είναι εξ ορισμού υπέρμαχοι των ανοικτών αγορών, αλλά τουναντίον συχνά τα συμφέροντά τους υπαγορεύουν να επιδιώκουν τον έλεγχο και τον περιορισμό του ελεύθερου ανταγωνισμού. Μεταφέροντας τη σκέψη του σκωτσέζου συγγραφέα στη σημερινή εποχή, οι Raghuram Rajan και Luigi Zingales, αμφότεροι καθηγητές στη Graduate School of Business του πανεπιστημίου του Σικάγο, στο βιβλίο τους με τον εύγλωττο τίτλο Σώζοντας τον καπιταλισμό από τους καπιταλιστές- απελευθερώνοντας τη δύναμη των χρηματοοικονομικών αγορών για τη δημιουργία πλούτου και τη διάχυση των ευκαιριών2 επισημαίνουν τα προσκόμματα που θέτουν τα οργανωμένα επιχειρηματικά συμφέροντα στο άνοιγμα των αγορών.

Η προνομιακή τους θέση σε αγορές περιορισμένης-ελεγχόμενης πρόσβασης τους επιτρέπει τη βέβαιη απόκτηση προσόδων με το μικρότερο δυνατό κόστος και, αναμενόμενα, εξαντλούν κάθε δυνατότητα παρέμβασης στη διαμόρφωση-διατήρηση ευνοϊκών κανόνων που ρυθμίζουν τη λειτουργία των αγορών, κατά τρόπο αντίστοιχο με αυτόν των συντεχνιών των «κλειστών» επαγγελμάτων.

Η απάντηση των συγγραφέων σε αυτό το πρόβλημα είναι η επέκταση και όχι ο περιορισμός των αγορών, οι ενεργείς πολιτικές κρατικής παρέμβασης (μέσω φορολογικής, δημοσιονομικής, επενδυτικής, κλπ, πολιτικής) με στόχο τη προώθηση του ανταγωνισμού, την ανάληψη επιχειρηματικού ρίσκου, τη διαρκή καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό των επιχειρήσεων. Για τους Razan και Zingales το ζητούμενο είναι η αναζήτηση ενός ενδιάμεσου δρόμου για τις αγορές, ανάμεσα στην ανύπαρκτη και την υπερβολική κρατική παρέμβαση. Και γράφουν σχετικά: «ενώ η απουσία κανόνων καθιστά το παίγνιο άνισο, οι υπερβολικοί κανόνες λανθασμένης κατεύθυνσης καθιστούν και πάλι το παίγνιο άνισο- μια πραγματικά ελεύθερη και ανταγωνιστική αγορά καταλαμβάνει έναν ιδιαίτερο ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στην απουσία κανόνων και στη παρουσία ασφυκτικών κανόνων. Ακριβώς επειδή ο ενδιάμεσος χώρος είναι τόσο περιορισμένος, ο καπιταλισμός είναι πολύ ασταθής. Εύκολα εκφυλίζεται σε ένα σύστημα κατεχόντων, για τους κατέχοντες, από τους κατέχοντες»

Το ορατό και το αόρατο χέρι της αγοράς

Η κριτική στις μεγάλες επιχειρήσεις δεν είναι άγνωστη στις θεωρητικές συζητήσεις του φιλελεύθερου χώρου, ακόμη και- αν όχι κυρίως- στα πλέον νεοφιλελεύθερα ρεύματα του (όπως, π.χ., το Libertarian Party των ΗΠΑ) και περιστρέφεται κύρια γύρω από τις απρόσωπες μορφές οργάνωσης των σύγχρονων επιχειρήσεων που οδηγούν συχνά το μάνατζμεντ τους σε ανεύθυνες επιλογές λόγω του ελλιπούς ελέγχου και της αδυναμίας απόδοσης ευθυνών (η πρόσφατη κρίση των subprime mortgages των αμερικανικών τραπεζών είναι από πολλές πλευρές διδακτική)- κάτι που έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη θεμελιώδη αρχή του φιλελευθερισμού, αυτή της ατομικής υπευθυνότητας.

Ακριβώς αυτή η αναποτελεσματική λογοδοσία (accountability) και ζητήματα όπως η συγκέντρωση μεγάλων μεριδίων της αγοράς, ο γιγαντισμός των επιχειρήσεων μέσω εξαγορών (take-overs) και συγχωνεύσεων (mergers), ο συγκεντρωτικός έλεγχος των επιχειρήσεων, κύρια γνωρίσματα του σύγχρονου εταιρικού καπιταλισμού (corporate capitalism), συχνά έρχονται σε αντίθεση με τις βασικές αρχές του κλασσικού οικονομικού φιλελευθερισμού για τις αποκεντρωμένες και απρόσωπες αποφάσεις αναρίθμητων παραγωγών και καταναλωτών σε μία ελεύθερη αγορά.

Σήμερα, στη λήψη των οικονομικών αποφάσεων σε παγκόσμιο επίπεδο φαίνεται πως το ορατό χέρι των μεγάλων επιχειρήσεων (big firms) έχει αυξημένη διαπραγματευτική ισχύ με προφανείς στρεβλώσεις στις αγορές, όπως στις αγορές εργασίας. Φαίνεται λοιπόν πως επιβεβαιώνονται οι προβληματισμοί νεοφιλελεύθερων, κύρια ευρωπαίων, διανοητών, όπως o Friedrich Hayek3 , o Walter Eucken και ο θεμελιωτής της σχολής τους γερμανικού νεοφιλελευθερισμού, της λεγόμενης «κοινωνικής οικονομίας της αγοράς» Wilhelm Ropke45

Ανοιχτές και αρρύθμιστες αγορές

Το πολιτικό συμπέρασμα των παραπάνω είναι πως, οι φιλελεύθεροι θιασώτες των ελεύθερων αγορών, στο βαθμό που επιθυμούν να προωθήσουν τις αρχές της ανοιχτής οικονομίας, θα πρέπει να είναι σε θέση να υπερασπιστούν τις ιδέες τους όχι μόνο απέναντι στους κρατιστές, αλλά και απέναντι στους καπιταλιστές που «βγάζουν κακό όνομα στον ίδιο τον καπιταλισμό»6 . Τούτο προϋποθέτει τη διάκριση ανάμεσα σε ανοιχτές αγορές και σε αρρύθμιστες αγορές.

O Bruce Bartlett, σε άρθρο του στο Capitalism Magazine, κάνει λόγο για τις αρνητικές συνέπειες του «παρεοκρατικού καπιταλισμού» (crony capitalism) και καταλήγει υποστηρίζοντας πως, «οι πραγματικοί υπέρμαχοι της ελεύθερης αγοράς πρέπει να μάχονται διαρκώς [τον παρεοκρατικό καπιταλισμό] όπως το σοσιαλισμό και τις λανθασμένες κρατικές παρεμβάσεις. Στη πραγματικότητα, πρέπει να τους αντιμάχονται περισσότερο επίπονα, διότι ο καπιταλισμός συχνά καταλήγει να χρεώνεται τις αναπόφευκτες συνέπειες τους- τις υψηλές τιμές, τους υψηλούς φόρους, την υψηλή ανεργία και τη καθυστερημένη ανάπτυξη».

Ανοιχτές αγορές λοιπόν εκεί που δεν υπάρχουν και κρατικές παρεμβάσεις υπέρ του ανταγωνισμού εκεί όπου απουσιάζουν οι ρυθμιστικοί κανόνες. Κατ’ αυτό τον τρόπο οι αγορές θα μπορέσουν να αποδώσουν και να οδηγήσουν σε οικονομική ανάπτυξη και κοινωνική ευημερία με τους τρόπους που ιστορικά μόνο αυτές μπορούν να επιτύχουν. Κάθε άλλο παρά εύκολο είναι βέβαια αυτό το εγχείρημα, ειδικά στον τόπο μας όπου κυριαρχούν ο απαίδευτος λαϊκισμός, η αφόρητη κενολογία και οι μανιχαϊστικές προσεγγίσεις.

Σημειώσεις:

  1. Ο Πλούτος των Εθνών, βιβλίο Ι, κεφάλαιο 10
  2. Saving Capitalism from Capitalists- Unleashing the power of financial markets to create wealth and spread opportunity, 2003
  3. «The Corporation in a Democratic Society», Studies in Philosophy, Politics, and Economics, 1969
  4. Economics of a Free Society, 1963
  5. Για μια αναλυτική παρουσίαση των σχετικών αναζητήσεων δες, Piet-Hein Van Eeghen, «The Corporation At Issue- the class with classical liberal values and the negative consequences for capitalist practice», Journal of Libertarian Studies, vol. 19, no. 3, summer 2005
  6. Theodore J. Forstmann, The Paradox of the Statist Businessman

Ο Δημήτρης Σκάλκος είναι πολιτικός επιστήμονας – διεθνολόγος και ΓΓ της Φιλελεύθερης Συμμαχίας. Από τις εκδόσεις «Κριτική» κυκλοφορεί τις επόμενες ημέρες το νέο του βιβλίο «Αλήθειες για το Φιλελευθερισμό- όψεις της ανοιχτής κοινωνίας στην Ελλάδα και στον Κόσμο».

προσφυγή στην ΕΕ για την απελευθέρωση των μεταφορών

Νέα προσφυγή της Φιλελεύθερης Συμμαχίας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία σε προηγούμενη ανακοίνωση της για την απεργία των Μεταφορέων Δημόσιας Χρήσης, που έχει θέσει την ελληνική κοινωνία υπό ομηρεία, εξηγούσε ότι η κατάσταση αυτή αποτελεί απόρροια της ύπαρξης του κλειστού αυτού επαγγέλματος το οποίο ρυθμίζεται από σοβιετικού τύπου κανόνες απόλυτου κρατικού ελέγχου.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία θεωρεί ότι η ανυπαρξία ελεύθερου ανταγωνισμού μεταφορικών υπηρεσιών –και- στον τομέα αυτό συμβάλλει σημαντικά στην ακρίβεια καθώς τα τιμολόγια των υπηρεσιών αυτών δεν διαμορφώνονται από την ελεύθερη αγορά αλλά μέσω απεργιακών εκβιασμών που συνοδεύονται ακόμα και με χρήση βίας.

Για τη Φιλελεύθερη Συμμαχία η κατάσταση αυτή είναι απαράδεκτη στην οποία θα πρέπει να δοθεί ένα οριστικό τέλος. Σήμερα, η Φιλελεύθερη Συμμαχία γνωστοποιεί νέα προσφυγή της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή με αίτημα τη πλήρη απελευθέρωση της αγοράς των οδικών μεταφορών που θα θέσει οριστικό τέλος στους εκβιασμούς της ελληνικής κοινωνίας από τη συντεχνία των Μεταφορέων Δημόσιας Χρήσης.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει τη δυνατότητα των πρατηριούχων λιανοπωλητών να χρησιμοποιούν για τη μεταφορά καυσίμων προς τα σημεία πώλησης φορτηγά των εταιρειών εμπορίας ή δικά τους, ή τρίτων, ελεύθερα. Επίσης υποστηρίζει και τη δυνατότητα να μπορούν να εισάγουν, οι ίδιοι, πετρελαϊκά προϊόντα. 

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία επισημαίνει, στην επιστολή της προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ότι οι διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας που ρυθμίζουν το κλειστό επάγγελμα των Μεταφορέων Δημόσιας Χρήσης, αλλά και γενικότερα το καθεστώς αποθήκευσης, μεταφοράς και διανομής πετρελαϊκών προϊόντων στην Ελλάδα είναι αντίθετες με το κοινοτικό δίκαιο. Ποιο συγκεκριμένα η εν λόγω εθνική νομοθεσία και οι εφαρμοστικές εγκύκλιοι που ρυθμίζουν το κλειστό επάγγελμα των Μεταφορέων Δημόσιας Χρήσης συνιστούν παραβίαση των άρθρων 14 και 28 της συνθήκης ΕΚ για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και παραβίαση του άρθρου 43 περί ελευθερίας εγκατάστασης. Για τούς λόγους αυτούς η Φιλελεύθερη Συμμαχία ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να χρησιμοποιήσει όλα τα νόμιμα μέσα που διαθέτει για την κατάργηση των ρυθμίσεων που αντιβαίνουν το κοινοτικό δίκαιο ώστε να υπάρξει απελευθέρωση του επαγγελματικού αυτού κλάδου. Η απελευθέρωση αυτή, εάν επιτευχθεί, θα δώσει αποφασιστικό χτύπημα στην ακρίβεια που βιώνει ο Έλληνας καταναλωτής λόγω της πτώσης του κόστους των μεταφορικών υπηρεσιών που θα φέρει η έκθεση του συγκεκριμένου τομέα στον εγχώριο και διεθνή ανταγωνισμό.   

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία, με αυτή της την ενέργεια δείχνει πως αντιλαμβάνεται τον αγώνα κατά της ακρίβειας και καταγγέλλει στους Έλληνες πολίτες την υποκρισία όλων των κομμάτων που, ενώ κατακρίνουν την αυξανόμενη ακρίβεια, κρύβουν επιμελώς τα αίτιά της και προτείνουν τη μείωση της με ευχολόγια.

για την απεργία των ιδιοκτητών φορτηγών

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία σε ανακοίνωση της για την απεργία των ιδιοκτητών φορτηγών, δηλώνει ότι παρακολουθεί με απογοήτευση την ελληνική κοινωνία να τίθεται για άλλη μια φορά υπό την ομηρία ισχυρών ομάδων πίεσης. Με την απεργία αυτή τα πρατήρια υγρών καυσίμων άδειασαν από βενζίνη με αποτέλεσμα η τιμή των όποιων διαθεσίμων να εκτοξευθεί μέχρι και στα 1,59 ευρώ το λίτρο και τον ορατό κίνδυνο να «πνιγεί» πάλι στα σκουπίδια η πρωτεύουσα καθώς τα απορριμματοφόρα του δήμου έχουν καύσιμα μόνο για μία ημέρα ακόμα.

Τα προβλήματα αυτά αποτελούν απόρροια της ύπαρξης του κλειστού επαγγέλματος των αυτοκινητιστών το οποίο ρυθμίζεται από σοβιετικού τύπου κανόνες απόλυτου κρατικού ελέγχου. Στα πλαίσια αυτού του κρατικού ελέγχου το Υπουργείο Μεταφορών καθορίζει τις ετήσιες αυξήσεις των τιμολογίων στις οποίες συχνά διαφωνούν οι επαγγελματίες του κλάδου που προχωρούν σε απεργίες θέτοντας την ελληνική κοινωνία υπό ομηρία. Η ομηρία αυτή συνοδεύεται πάντα από περιστατικά επαναλαμβανόμενης βίας και κατάφωρης παρανομίας των οργανωμένων μειοψηφιών, όταν οι απεργοί εμποδίζουν βίαια, αλλά πάντα υπό καθεστώς ασυλίας, τα ιδιόκτητα φορτηγά πρατηρίων και εταιρειών να κινηθούν.

Πέραν όμως των παραπάνω, η ανυπαρξία ανταγωνισμού στη κλειστή αυτή αγορά έχει σαν αποτέλεσμα τη παροχή ακριβών και χαμηλής ποιότητας μεταφορικών υπηρεσιών το κόστος των οποίων μεταβιβάζεται στον Έλληνα καταναλωτή των μεταφερόμενων προϊόντων. Η Φιλελεύθερη Συμμαχία καταγγέλλει στους Έλληνες πολίτες την υποκρισία όλων των κομμάτων που, ενώ κατακρίνουν την αυξανόμενη ακρίβεια, κρύβουν επιμελώς τα αίτιά της και προτείνουν τη μείωση της με ευχολόγια.

Η Φιλελεύθερη Συμμαχία υποστηρίζει τη πλήρη απελευθέρωση της αγοράς των οδικών μεταφορών που θα θέσει οριστικό τέλος στους εκβιασμούς της ελληνικής κοινωνίας από τη συγκεκριμένη συντεχνία. Η απελευθέρωση αυτή θα δώσει και ένα αποφασιστικό χτύπημα στην αβάσταχτη ακρίβεια που βιώνει ο Έλληνας καταναλωτής λόγω της πτώσης του κόστους των μεταφορικών υπηρεσιών που θα φέρει η έκθεση του συγκεκριμένου τομέα στον διεθνή ανταγωνισμό.

Τα πορίσματα της σχετικής έκθεσης του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) αποδεικνύουν την ορθότητα των προτάσεων που καταθέτει, μόνη η Φιλελεύθερη Συμμαχία, και για το ζήτημα αυτό.